Dưới góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp và các hiệp hội ngành hàng, hội thảo “Tháo gỡ vướng mắc trong thực hiện chính sách pháp luật mới về an toàn thực phẩm” đã trở thành một diễn đàn quan trọng để đối thoại, phản ánh thực tiễn và đề xuất giải pháp cho những nội dung liên quan đến Nghị định 46/2026/NĐ-CP và Nghị quyết 66.13/2026/NQ-CP. Sự kiện diễn ra vào sáng ngày 6/2/2026 tại Hà Nội, do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức, thu hút sự tham gia của đại diện các bộ, ngành quản lý nhà nước, 12 hiệp hội ngành hàng và hơn 1.200 doanh nghiệp, chuyên gia tham dự theo hình thức trực tiếp và trực tuyến.

Hội thảo diễn ra trong bối cảnh hai văn bản mới về an toàn thực phẩm được ban hành và đưa vào triển khai trong thời gian ngắn đã phát sinh nhiều vướng mắc trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Những quy định thay đổi mạnh so với khung pháp luật hiện hành, đặc biệt là cách tiếp cận kiểm tra, quản lý và điều kiện thực thi, đã gây ra nhiều khó khăn cho doanh nghiệp trong giai đoạn khởi động. Điều này đặt ra yêu cầu phải rà soát, đối thoại và chuẩn bị kỹ lưỡng hơn cho quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm trong thời gian tới.

Ngay từ khai mạc, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI kiêm Trưởng ban Pháp chế, nhấn mạnh tính chiến lược của quản lý an toàn thực phẩm đối với sức khỏe cộng đồng và năng lực cạnh tranh của sản phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ông cho rằng các chính sách pháp luật không chỉ mang tính kỹ thuật mà còn tác động sâu rộng đến toàn bộ chuỗi sản xuất – kinh doanh – tiêu dùng, và cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tiễn của doanh nghiệp.

Trong phần trình bày của VCCI, các nội dung lớn của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 được cập nhật và phân tích chi tiết. Theo đó, Chính phủ ban hành hai văn bản này nhằm tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm, siết chặt các lỗ hổng và trách nhiệm trong sản xuất cũng như phân phối thực phẩm. Tuy vậy, người tham dự phản ánh rằng việc thực thi trong hơn một tuần qua đã xuất hiện nhiều khó khăn. Các doanh nghiệp chưa kịp hiểu rõ các thay đổi, các quy trình kiểm tra phức tạp hơn, thời gian chuyển tiếp ngắn và thiếu hướng dẫn cụ thể đã khiến nhiều lô hàng bị dừng lại tại cửa khẩu hoặc gặp trở ngại trong lưu thông hàng hóa.

Ban tổ chức xác định hai mục tiêu chính của hội thảo. Một là cung cấp thông tin cập nhật, giúp doanh nghiệp hiểu đúng những thay đổi trong quy định mới, từ đó đánh giá tác động về chi phí, thủ tục và điều kiện vận hành. Hai là tạo ra diễn đàn thảo luận về cách thức triển khai hiệu quả, đồng thời lắng nghe phản ánh từ thực tiễn để nếu cần có thể kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành xem xét, điều chỉnh chính sách cho phù hợp. Việc này cũng được xem là bước chuẩn bị quan trọng cho quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm dự kiến sắp tới.

Những ý kiến phản ánh tại hội thảo không chỉ đến từ các hiệp hội trong nước mà còn xuất phát từ tổ chức doanh nghiệp quốc tế hoạt động tại Việt Nam. Họ lo ngại rằng một số quy định về kiểm tra và chứng nhận gây ra chi phí và thời gian không cần thiết, đặc biệt khi các sản phẩm đã có chứng nhận quốc tế vẫn phải thực hiện thêm nhiều thủ tục nội địa. Điều này ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và chuỗi cung ứng, nhất là trong bối cảnh hội nhập sâu rộng và xuất khẩu ngày càng quan trọng.

Một trong những điểm nóng được cộng đồng doanh nghiệp quan tâm là thời gian chuyển tiếp quá ngắn. Mặc dù Chính phủ đã quyết định tạm ngừng hiệu lực của Nghị định 46 và Nghị quyết 66.13 đến ngày 15/4/2026 nhằm tháo gỡ những ách tắc trước mắt và tạo điều kiện cho doanh nghiệp chuẩn bị, nhiều ý kiến cho rằng sau thời hạn này, nếu không có sự điều chỉnh hay hướng dẫn rõ ràng thì tình trạng khó khăn có thể quay lại mạnh mẽ. Trong thời gian chưa đầy hai tháng còn lại, doanh nghiệp sẽ phải đối mặt với áp lực lớn để hiểu, thích ứng và tuân thủ các yêu cầu mới nếu hai văn bản này tiếp tục được áp dụng nguyên trạng.

Tại hội thảo, ngoài các kiến nghị chuyên môn về nội dung quy định, nhiều diễn giả cũng đề cập đến vấn đề tương thích giữa năng lực thực thi của địa phương với yêu cầu thực tế. Đây là khâu then chốt quyết định hiệu quả triển khai chính sách, nhưng nhiều địa phương hiện chưa có đủ nguồn lực, nhân sự và hướng dẫn cụ thể để thực hiện đúng yêu cầu mới. Điều này dẫn tới sự khác biệt trong cách hiểu và áp dụng tại các nơi, khiến môi trường kinh doanh thiếu thống nhất và dễ phát sinh rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Trong bối cảnh đó, những cảnh báo về sự thiếu minh bạch và khoảng trống thông tin giữa cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp được nhiều đại biểu nhấn mạnh. Đặc biệt, khoảng thời gian từ khi dự thảo văn bản được xây dựng đến khi Nghị định 46 chính thức ban hành đã không có sự tham vấn toàn diện, dẫn tới cộng đồng doanh nghiệp không kịp cập nhật và chuẩn bị cho những thay đổi sâu rộng trong pháp luật. Điều này đã gây ra cú sốc lớn đối với hoạt động sản xuất và thực thi pháp luật trong thực tế.

Một trong những phát biểu đáng chú ý tại hội thảo đến từ bà Vũ Kim Hạnh – Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp Hàng Việt Nam Chất lượng cao (HVNCLC), đại diện cho tiếng nói của nhiều doanh nghiệp trong nước. Bà chia sẻ rằng sau gần mười ngày vướng mắc do các quy định mới, đến trưa hôm trước doanh nghiệp mới được giải quyết phần nào và cảm thấy nhẹ nhõm trước mắt. Tuy nhiên, đằng sau niềm vui ngắn hạn đó vẫn tồn tại nỗi lo lớn về tương lai sau ngày 15/4. Bà chỉ ra rằng thời gian chuẩn bị quá ngắn ngủi, chỉ khoảng 45 ngày làm việc nếu trừ ngày nghỉ lễ và cuối tuần, là không đủ để giải quyết những vấn đề mang tính hệ thống.

Theo bà Hạnh, cộng đồng doanh nghiệp đặc biệt quan tâm đến bốn vấn đề chính. Một là tinh thần của Nghị định 46 dường như đi ngược lại các chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm để tạo thuận lợi cho môi trường kinh doanh. Hai là nghị định còn xa rời thực tế vận hành của doanh nghiệp và gây thiệt hại rõ rệt trong thời gian vừa qua. Ba là nhiều quy định không tương thích với năng lực thực thi của địa phương, và bốn là cách tiếp cận quản lý không phù hợp với thông lệ quốc tế trong bối cảnh xuất nhập khẩu ngày càng quan trọng.

Một đề xuất trọng tâm từ bà Hạnh là cần thiết lập cơ chế tham vấn thường trực giữa các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và cơ quan quản lý. Bà kiến nghị rằng từ sau ngày 15/4/2026 cho đến khi Luật An toàn thực phẩm mới được ban hành, nên có một đầu mối đối thoại liên tục, có thể do VCCI phối hợp với Ban Pháp chế chủ trì. Cơ chế này sẽ thu thập phản ánh thực tế từ doanh nghiệp, kể cả những vấn đề mới phát sinh mà hiện nay chưa lường hết, nhằm bảo đảm hoạt động kinh doanh không bị đứt gãy và đóng góp trực tiếp cho quá trình xây dựng luật.

Bà Hạnh cũng nhấn mạnh rằng giai đoạn sau ngày 15/4 sắp chứng kiến nhiều thay đổi lớn, bao gồm cả việc thành lập Chính phủ nhiệm kỳ mới. Bà đặt câu hỏi liệu Nghị định 46 có tiếp tục được áp dụng nguyên trạng hay không và liệu yêu cầu chuẩn bị theo Nghị quyết 09 có còn phù hợp với tiến trình sửa luật sắp tới. Nếu không điều chỉnh cách tiếp cận, những nút thắt mang tính căn bản có thể lại xuất hiện, liên quan đến chất lượng lập pháp và triết lý quản lý.

Trên tinh thần đó, bà tha thiết đề nghị phải duy trì cơ chế tham vấn mở với hiệp hội, doanh nghiệp và cả giới truyền thông. Bà nhấn mạnh rằng ngay cả khi chưa được mời, cộng đồng doanh nghiệp cũng sẽ chủ động thực hiện vai trò phản biện, đóng góp tiếng nói xây dựng. Bà tin rằng Nhà nước và Đảng vẫn kiên định với các nghị quyết lớn 66 và 68 của Bộ Chính trị, và vì vậy chính sách về an toàn thực phẩm cần được điều chỉnh để quán triệt đúng tinh thần đó thay vì đi ngược lại như những gì Nghị định 46 đang thể hiện.

Hội thảo không chỉ tạo ra một diễn đàn lắng nghe và thảo luận sâu rộng về nội dung chính sách mới, mà còn phản ánh rõ nhu cầu cần thiết của cộng đồng doanh nghiệp về sự tham gia rộng rãi vào quá trình hoạch định chính sách. Những ý kiến, kiến nghị được chia sẻ tại hội nghị có thể là cơ sở để các cơ quan Nhà nước rà soát, bổ sung và hoàn thiện khung pháp luật trong thời gian tới, nhằm tạo dựng một môi trường kinh doanh ổn định, minh bạch và thuận lợi hơn cho doanh nghiệp trong nước và quốc tế.

Theo: hvnclc